Erken Doğum Eylemi

Gebeliğin süresi 40 haftadır. Gebelikte doğum sıklıkla son adet tarihinden sonraki 37-42 haftalar içinde olur. 37 haftadan önce olursa erken doğum olarak adlandırılır. Her 10 bebekten biri erken doğmaktadır. Çok erken doğan bebekler birçok problemle karşılaşabilir.

Erken Doğum Eylemi Nedir?

Doğum rahimin düzenli kasılmalarıyla başlar. Rahim ağzı incelir ve açılır, böylece bebek doğum kanalına girebilir.. Ancak gebenin, plasentanın ve bebeğin ürettiği hormonlar bu eylemde rol oynamaktadır.

Erken doğum eyleminin bir çok nedeni vardır. Erken doğum yapan birçok hastada kesin neden bilinmemektedir.

Neden Endişe Edilmektedir?

Çoğu yeni doğanın ölümünde erken doğum önemli rol oynar. Gebeliğin son döneminde bebeğin büyümesi ve gelişimi bebeğin sağlıklı olması açısından hayatidir. Erken doğan bebekler de (prematüre bebeklerde) büyüme gününde doğan bebeklere göre daha yavaş olmaktadır.

Gözleri, kulakları, solunum ve sinir sistemleriyle ilgili problemlerde oluşabilir. Öğrenme ve davranış sorunları da erken doğan bebeklerde daha sık görülen problemlerdir.

Erken Doğum Belirtileri Nelerdir?

Eğer erken doğum eylemi yeteri kadar önce saptanırsa doğum bazı hastalarda önlenebilir ya da geciktirilebilir. Bu da bebeğe gelişmesi için fazladan zaman kazandırır. Bir kaç gün geciktirilmesi daha sağlıklı bebek anlamına gelir.

Çoğu zaman erken doğum eyleminin tanınması kolay biçimde anlaşılabilir. Aşağıdaki bulgulardan biri sizde varsa, beklemeden doktorunuza başvurmalısınız.

• Vajinal akıntı şeklinde değişme(sulu, sümüksü ya da kanlı)
• Akıntının miktarında artış
• Kasık ya da alt karında basınç
• Sürekli olarak az ya da şiddetli bel ağrısı
• Hafif karın krampı, tek başına veya ishalle birlikte düzenli ve sık kasılmalar Zarların yırtılması (vajenden suyun gelmesi)

Erken Doğumun Tanısı

Yalancı doğum ağrıları bir çok kadında görülür. Genellikle doğumu göstermez. Gebeliğin son bölümünde bu kasılmalar ağrılı ve düzenli olabilir. Ama genellikle bir saat içinde kaybolur.

Eğer kasılmalarınız her 20 dakikada 4 kez ya da 1 saatte 8 kez oluyorsa ve 1 saatten fazla sürüyorsa derhal doktora başvurmalısınız. Erken doğum sadece rahim ağzındaki değişikliklerle tespit edilebilir.

• Bebeğin NST ile izlemi: Bu test bebeğin kalp atımlarını ve rahimin kasılmalarını kaydeder.
• Ultrasonografi: Rahim ağzının uzunluğunu ölçer ve bebeğin büyüklüğünü,  yaşını, pozisyonunu tayin eder.
• Ayrıca vajina ve rahim ağzının enfeksiyonu açısında vajinal muayene yapılmalıdır, kültür alınmalıdır.

Risk Altındaki Kadın

Erken doğum belirti vermeden oluşabilir. Bazı kadınlar erken doğum açısından daha yüksek riske sahiptir. Gebelik süresince kendine az dikkat gösteren ya da dikkat göstermeyen kadınlar erken doğum açısından artmış risk altındadır.

Erken doğum açısından diğer faktörler de aşağıda sıralanmıştır. Örneğin kesedeki çok fazla amniotik sıvı bebeği ilgilendiren bir risk faktörüdür, plasenta problemleri ya da belirli doğum defektleri de riski artırır. Bazı sağlık problemlerinin de erken doğum riskini artırdığı bilinmektedir.

Eğer erken doğum ve eylem için risk altındaysanız erken doğumu önlemek için önerilen şeylere uymalısınız. Bunlar;

• Yaşam tarzı değişiklikleri
• Daha sık doktor kontrolüne gitmek
• Neyin rahim kasılması olduğunu öğrenmek

Erken Doğum Eylemi İçin Risk Faktörleri:

• Erken doğum için uyarıcı bulgulara sahipseniz
• Bu gebeliğiniz de erken doğum eylemi olduysa
• Daha önce erken doğum eylemi ve erken doğumunuz oldu ise
• Sigara içiyorsanız
• Çoğul gebelik
• Düzensiz rahim ağzı var ise(örneğin cerrahi tedavi nedeniyle)
• Anormal bir rahiminiz var ise
• Bu gebeliğiniz boyunca karnınızdan ameliyat oldu iseniz
• Gebeyken ateşli bir hastalığa yakalandı iseniz
• Gebeliğinizin 2. ya da 3. dönemde kanamanız oldu ise
• Zayıfsanız
• Genetik bozukluğu olan çocuğunuz varsa; artmış risk söz konusudur.

Erken doğum riskiniz varsa gebelik süresince dikkatli olmalısınız. Sigara kullanımı ve yasal olmayan maddelerin kullanımı erken doğum riskini artırır. Önceden erken doğum eylemi olan kadınlara olası erken doğumu önlemek için progesteron hormonu verilebilir.

Bununla birlikte size ağır kaldırmaktan kaçınmanız, gebeliğiniz süresince ağır ve yorucu iş yapmamanız önerilebilir. Eğer daha önceden erken doğumunuz varsa ya da erken doğum belirtileri varsa cinsel yaşantınızla ilgili sorunlarınızı doktorunuza danışınız.

Tedavi

Kasılmalar en azından 48 saat için durdurulabilmelidir. Doktorunuz şu durumlarda doğumu durdurmak için çalışabilir.

• Yeteri kadar erken tanı konabildi ise,
• Siz ve bebeğiniz enfeksiyon, kanama ve diğer komplikasyonlar açısından tehlikede değilseniz.

Size kasılmaları durduran tokoliz denen tedavi verilebilir. Tüm ilaç tedavileri gibi tokolizin de yan etkileri vardır. Size uygulanan tedavinin doğurabileceği yan etkileri bakımından doktorunuzla görüşünüz.

Eğer bebeğinizin erken doğma riski fazla ise kortikosteroid verilebilir. Bu madde plasentayı geçer ve bebeğin akciğerlerinin gelişmesine ve çocuğun yaşama şansına katkıda bulunur. Çalışmalar kortikosteroidin 24 ve 34 haftalar arasındaki hamilelik döneminde daha yardımcı olduğunu göstermektedir.

Eğer erken doğum eylem geçirdiyseniz doktorunuz aktivitelerinizde kısıtlamaya gitmenizi önerebilir. Aktivite çeşitlerindeki kısıtlama farklılık gösterebilir.

Erken Doğuma Hangi Durumlarda Gerek Duyulur

Bazen erken doğum eylemini durdurmak için çok geç kalınmıştır. Bazen de bebeğin doğması halinde hem annenin hem de bebeğin sağlığının daha iyi olacağı düşünülüyorsa erken doğuma gerek duyulabilir. Bu durumlar:

• Enfeksiyon
• Annede yüksek tansiyon
• Kanama
• Fetusun problemleri olduğunu gösteren bulgular

Bir çok erken doğan bebek zayıf ve güçsüzdür. Bu bebekler özel bakım (nefes alıp verme , beslenme , vücut ısısına koruma )ve tedavi isterler. Erken doğan bebekler fiziksel ve mental bozukluklara uzun dönemde sahip olabilirler.

Erken doğan bebekler kendi kendilerine yaşamlarını sürdürmek için hazır değildir. Onlar haftalar ya da aylarca yenidoğan yoğun bakım ünitelerinde izlenebilir. Erken doğan bebekler sıklıkla ısılarını koruması için küvözlerde tutulur.

Sonuç olarak; Erken doğum eyleminin kesin nedeni bilinmemektedir. Bununla birlikte aşağıdakiler sağlıklı bir gebeliğe yardımcı olabilir.

• Düzenli gebelik kontrolü
• Sağlıklı beslenme
• Sağlıklı bir yaşam biçimi
• Erken doğum eylemi bulgularında uyanık olmak
• Doktor tavsiyelerine uymak

Günaşımı

Bir çocuğun doğumunu beklemek heyecan verici ve gerginlik veren bir süreçtir. Kadınların büyük çoğunluğu, gebeliklerinin 38 ila 42. haftaları arasında doğurur. Ancak bebeklerden çok azı gününde doğar. Tahmini doğum tarihinden 2 hafta öncesine veya 2 hafta sonrasına kadar doğum yapmak normaldir.

Tahmini Doğum Tarihiniz

Gebeliğin ortalama süresi, bir kadının son adet tarihinin birinci gününden itibaren 280 gün veya 40 haftadır. Tam gününü öngörmek zor olabilir. Bebeklerin sadece %5’i tahmini doğum tarihlerinde doğar.

Tahmini doğum tarihiniz; bebeğin büyümesini, gebelik yaşını ve gebeliğin ilerlemesini kontrol etmek için bir rehber olarak kullanılır. Doktorlar sıklıkla bebeğin yaşını kontrol için birden fazla yöntem kullanır ve tahmini doğum tarihini belirler. Rahimin büyüklüğü bebeğin yaşını değerlendirmeye yardımcı olabilir. Ayrıca ultrasonografi bebeğin yaşını doğrulamada kullanılabilir.

Tahmini doğum tarihi gebeliğin olabildiğince erken döneminde belirlenmelidir. Gebeliğin ileri haftalarında, tahmini doğum tarihini belirlemek zorlaşır. Bu erken gebelik takibinin ne denli önemli olduğunun sebeplerinden birisidir. Özellikle, gebeliğin erken dönemlerinde ultrasonografi ile yapılan yapılan gebelik yaşı tayinleri, gün aşımı döneminde gebeligin gerçek yaşını saptamada son derece önemlidir.

Eğer tahmini doğum tarihinizden sonra doğumla ilgili endişeleriniz varsa, doktorunuzla konuşun. Sizin ve bebeğiniz için en doğru kararı vermenizde yardımcı olacaktır.

Günaşımı Gebelikler

Günaşımı gebeliği 42 hafta veya daha fazla süren gebeliktir. İlk kez doğum yapan kadınlar veya önceden günaşımı gebeliği bulunan kadınlar beklenen tarihten daha geç doğum yapabilirler.

Tahmini Doğum Tarihinin Öngörülmesi

Son adet tarihinizin ilk gününe 40 hafta (280 gün) ekleyerek tahmini doğum tarihinizi öngörebilirsiniz. Bu yöntem, son adet tarihinizin ilk gününden tam olarak 2 hafta sonra gebe kaldığınızı ve bebeğinizi 38 hafta taşıyacağınızı kabul eder.

Tahmini doğum tarihinizi hesaplamanın bir diğer yolu:

Son adet tarihinizin ilk gününü belirleyin, 7 gün ekleyin, 3 ay çıkarın, 1 yıl ekleyin

Gebelik sıklıkla beklenenden uzun sürer çünkü gebe kaldığınız tam bilinemez. Bazı durumlarda, eğer gebelik tahmini doğum tarihinden sonraya uzarsa, doktor bebeğin veya annenin sağlığıyla ilgili endişelenebilir. Doğumun başlatılması gerekebilir (ilaçlarla veya diğer yöntemlerle).

Günaşımı Gebeliklerin Riskleri

Eğer gebelik süresi uzarsa bebek ve anne için sağlık riskleri artar. Ancak, günaşımı gebeliklerin sadece küçük bir kısmında problemler görülür. Tahmini doğum tarihinden sonra doğum yapan kadınların büyük kısmının sağlıklı yenidoğanları vardır.

42 haftadan sonra, plasenta gebeliğin erken dönemlerindeki kadar iyi çalışmayabilir. Ayrıca, bebek büyüdükçe, amniotik sıvı miktarı azalmaya başlayabilir. Sıvı azalması, bebeğin hareketiyle birlikte veya rahimin kasılmasıyla göbek bağının sıkışmasına neden olabilir. Bu nedenle doktorunuz gebeliğin 42. haftasından önce doğumu önerebilir.

Eğer bir gebelik 42 haftadan uzun sürerse, bebek bazı problemlerle ilgili artmış riske sahiptir, örneğin; dismatürite sendromu (bebeğin gelişememesi ile ilgili durum), makrozomi (bebeğin normalin üstünde bir ağırlığa sahip olması), veya mekonyum aspirasyonu ( bebeğin kendi kakasını yutması) . Ayrıca artmış sezaryen doğum ihtimali de vardır.

Fetal İyilik Halini Değerlendiren Testler

Eğer bir bebek tahmini doğum tarihine kadar doğmaz ise, bebeğin sağlık durumunu değerlendirmede testler doktora yardımcı olur. Bazı testler, örneğin bebek hareketlerinin sayımı, evinizde kendi kendinize yapılabilir. Diğerleri hastanede yapılır. Bunlar elektronik fetal monitorizasyon olarak adlandırılır ve non-stres test, biyofizik profil ve kontraksiyon stres testi içerir.

Bebek hareketlerinin sayımı, bebeğinizin hareketini ne sıklıkla hissettiğinizin bir kaydıdır. Sağlıklı bebekler her gün aynı miktarda hareket etmeye meyillidir.

Fetal kalp hızını ölçen cihazlar ile fetal iyilik halini değerlendirmek için aşağıdaki testler yapılır:

• Nonstres Test _ Anne, bebeğin her hareketini hissettiğinde bir düğmeye basar. Bu, kayıt alınan kağıt üzerine bir işaret konmasına neden olur. Fetal kalp hızının, fetus hareket ettiğinde artması beklenir.
• Biyofizik Profil _ Bu test elektronik fetal moitorizasyon ve ultrason incelemesinin sonuçlarını birleştirir. Bu test, bebeğin kalp hızına ( nonstres  testi kullanarak ) bakar ve amniotik sıvı hacmini tahmin eder. Bebeğin solunumu, hareketi ve kas gerginliği de kontrol edilebilir.
• Kontraksiyon Stres Test _ Annenin rahmi kasıldığı sırada bebeğin kalp hızı ölçülür. Kasılmalar ilaç ile uyarılır ve bebeğin kalp hızındaki değişiklikler kaydedilir.

Doğum Eyleminin Başlatılması

Eğer tahmini doğum tarihiniz geçtiyse doktorunuz doğum eylemini başlatmayı düşünebilir. Bu, doğumun başlatılması için ilaç veya diğer yöntemlerin kullanılmasıdır. Doğum eylemi, gebe kadının rahim ağzının açılması ve vajinal doğuma hazırlanması için uyarılır.

Doğum eyleminin uyarılması şunlara bağlıdır:

• Sizin ve bebeğinizin durumu
• Gebeliğinizin ne kadar uzun sürdüğü
• Rahim ağzında açılma başlayıp başlamadığı
• Fetal iyilik halini değerlendiren testlerin sonuçları

Bebek Hareketi Sayımı

Eğer sizden bebeğinizin tekme sayımlarını kaydetmeniz istenirse, doktorunuz hangi sıklıkla bunu yapacağınızı ve ne zaman onu aramanız gerektiğini söyleyecektir. Bir yöntem, bebeğin 10 kere hareket etmesi için geçen zamanı yazmaktır.

Bunu yapmak için, bebeğin genellikle aktif olduğu bir zamanı seçin. Sıklıkla uygun zaman bir öğün sonrasıdır. Her bebek kendine özgü aktivite düzeyine sahiptir, ve büyük çoğunluğunun 20 – 40 dakikalık uyku döngüler vardır. Eğer normal düzende veya hareket sayılarında bir değişiklik olursa doktorunuzu uyarın.

Doğum eylemini başlatmak için kullanılan yöntemler:

Rahim ağzının olgunlaştırılması veya açılması

Bir çeşit hormon olan Prostaglandinler rahim ağzını yumuşatmak ve doğum eylemi için rahimin kasılmasını sağlamak üzere kullanılabilir. Bu hormon benzeri maddeler vajinaya yerleştirilebilir veya ağız yoluyla alınabilir.

Amnion zarının yırtılması

Doktorunuz amnion kesesinde küçük bir delik açarak sıvı akışını başlatabilir (‘suların gelmesi’). Kadınların çoğu suların gelmesinin ardından birkaç saat içinde doğum eylemine girer. Eğer doğum eylemi başlamazsa, doğum eylemini başlatmak için farklı bir yöntem kullanılabilir.

Oksitosin kullanımı

Bu hormon, kolunuzdan toplardamara yerleştirilen bir kateter ile verildiğinde, rahimin kasılmasını sağlar. Doğum eyleminin başlatılmasıyla ilgili bazı riskler vardır. Bu yüzden siz ve bebeğiniz bu süreç boyunca monitorize edilirsiniz.

Son olarak…

Çok az bebek tahmini doğum tarihinde doğar. Tahmini doğum tarihlerinden sonra doğan bebeklerin çoğu sağlıklıdır. Gebeliğin son haftalarında ve doğum eylemi sırasındaki testler ve dikkatli izlem, siz ve bebeğiniz için olabilecek riskleri azaltmaya yardımcı olur.

Eğer tahmini doğum tarihinizden sonra doğum yapmayla ilgili endişeleriniz varsa doktorunuzla konuşun. Sizin ve bebeğiniz için en iyisinin ne olduğuna karar vermede size yardımcı olacaktır.